Šumadija, srce Srbije

sumadija Šumadija, srce SrbijeŠumadija je geografski region Srbije koji se nalazi se između Save i Dunava na severu, Zapadne Morave na jugu, Velike Morave na istoku i Kolubare, Ljiga i Dičine na zapadu. Prema nekim interpretacijama, kao severna granica Šumadije označen je pojas između Kosmaja i Avale. Zauzima površinu od 6070 km2. Šumadiju sačinjavaju manje predeone celine: Temnić, Levac, Gruža, Belica, Jasenica, Takovo, Kačer, Beogradsko i Smederevsko podunavlje.

Nedavno je Republički geodetski zavod objavio da je u naselju Pčelice, koje se nalazi 8 km zapadno od Kragujevca, geografski centar Srbije tako da i ne čudi što Šumadiju mnogi nazivaju ’’srcem Srbije’’.

Nekada je ova oblast obilovala nepreglednim gustim šumama, pretežno hrastovim i bukovim, pa otuda i ime Šumadija. Jovan Cvijić je napisao „i najniže šumadijske površi, često barovita dolinska dna, bile su isto tako pokrivene šumama, šibljem i žbunjem, i sve je to bilo isprepletano biljkama puzavicama„. Valovita Šumadija je oduvek bila privlačna za naseljavanje, doseljavanjem sa raznih strana paljene su i krčene šume kako bi se dobila obradiva zemlja, pa danas samo ime i poneki hrast podsećaju na to vreme.Rajac Šumadija, srce Srbije

Veći gradovi ovog regiona su Beograd (veći deo grada), Kragujevac (centar regije i administrativni centar Šumadijskog okruga u centralnoj Srbiji), Smederevo, Čačak (severni deo grada), Lazarevac, Aranđelovac, Gornji Milanovac, Jagodina, Mladenovac, Velika Plana…

Srbija je odlukom skupštine u 2009.g podeljena na sedam statističkih regiona (Vojvodina, Beograd, Zapadni, Istočni, Centralni, Južni i region Kosova i Metohije), prvobitno je zima Šumadija, srce Srbijepredviđeno da Šumadija i zapadna Srbija budu dva statistička regiona – Centralni region i Zapadni region. Zbog neravnomernosti broja stanovnika, početkom 2010.g. doneta je odluka da se smanji broj regiona tako da se spajaju tako da se spajaju Zapadni i Centralni region i Istočni i Južni region.

Istorijski, najznačajnije je da je u selu Orašac, koje se nalazi na putu Aranđelovac – Mladenovac, podignut Prvi srpski ustanak. Otpočeo je 1804.g. kao lokalna pobuna protiv dahija a prerastao u prvu fazu Srpske Revolucije. Predvođeni Karađorđem, ustanici su uspeli da oslobode pašaluk. Ovaj ustanak je bio preteča Drugom Srpskom ustanku (1815.g.), koji je doveo da stvaranje moderne Srbije.

Pogodna klima, konfiguracija i sastav zemljišta pogodovali su da se od davnina ljudi u ovim krajevima bave uzgajanjem vinove loze. Vina iz ovih krajeva su nadaleko poznata po tradiciji i kvalitetu. Ovi krajevi su poznati po visokokvalitetnoj rakiji „Žutoj osi“. Pravi se od zrelih i nezagađenih šljiva koje i danas posećuje žuta osa, peče se u malim kazanima i ostavlja da odstoji više godina u hrastovim buradima.

Prirodne lepote

Šumadija je bogata planinama i one čine najveće prirodne lepote. Posebno su lepe u proleće kad ozelene, a leti su pogodne za odmor, osveženje i rekreaciju. Neke od tih lepotica su niska i zelena Avala, kupasti Vujan, usamljeni Juhor, dominantni Rudnik…potkove Šumadija, srce Srbije

Manastiri i crkve

manastir pokajnica Šumadija, srce Srbije
Šumadijska eparhija se može pohvaliti sa velikim brojem manastira i crkava, kao što su Manastiri Blagoveštenje, Pavlovac, Petkovica, Grnčarica… Svojom lepotom ističe se Manastir Kalenić sa crkvom Vavedenja Presvete Bogorodice, smešten je na obroncima Gledićkih planina u Levču. Podignut je u XV veku, spada u najznačajnija ostvarenja moravske škole.

Tekst napisala: Slavica Blagojević