Ležeći na krajnjem severnom, brdovitom delu Šumadije, predstavlja očiglednu sponu između „brdovitog“ poluostrva Balkana i Panonske nizije odnosno centralne Evrope.

Beograd je neuništiv grad koji prkosi svim pravilima. Kada ga nazivamo lepim ne treba nam nikakvo „ali“! Ovako mora da su mislili i stari Kelti koji su izgradili negdašnje utvrđenje na ovoj jedinstvenoj lokaciji kao i Rimljani koji su ga osvojili u I veku. Čak i za Atiline Hune, koji su ga opljačkali i uništili u V veku i koji su takođe osećali lepotu onoga što uništavaju…

Što se tiče vremena vladavine cara Justinijana, sasvim je dovoljno reći da ga je upravo on obnovio u VI veku. Avari i Sloveni su takođe upisani u knjigu posetilaca kao rušitelji. Međutim, upravo među tim Slovenima su bili i oni Sloveni koji su postali budući graditelji tog grada, koji su ga i obnovili u IX veku i nazvali ga „Beli grad“ tj. Beograd.

Lepota Beograda je ponovo narušena od strane vojnika prvog i drugog krstaškog rata, francuskih i nemačkih oklopnih vitezova pod vođstvom Gotfrida Bujonskog i Fridriha Barbarose, koji su ovuda prošli krajem XI i u XII veku. Zasigurno je srpski kralj Dragutin voleo Beograd, koji je i osvojio 1284.godine.

Grad je 1402. Godine, od strane Ugara poveren vladaru Srbije Despotu Stefanu Lazareviću joji ga je obnovio i u Povelji otvorio svoje srce:

„I došavši, nađoh najkrasnije mesto od davnina,
preveliki grad Beograd, koji je po slučaju razrušen i zapusteo.
Sazdah njega i posvetih ga Presvetoj Bogomateri“.

Kako je vremenom pritisak Turaka bivao sve veći, postalo je očigledno da Beograd tzv.“ključ Ugarske” ne mogu braniti samo Srbi.

Mnogi se pitaju da li su branioci grada, ugarske vođe Mihalj Silađi, Janjoš Hunjadi (Sibinjanin Janko) ili franjevački propovednik Ivan Kapistran, koji su udruženim snagama odbili napade Sultana Mehmeda II 1456.godine, imali dovoljno vremena da se dive lepotama grada… ili o čemu je Sultan razmišljao dok se vraćao kući ranjen i neobavljenog posla.

1521.godine Turci su osvojili Beograd, a turski putopisac Evlija Čelebija ga je upoređivao sa carskim gradovima Bagdadom i Istanbulom. Iako je krajem XVII veka Beograd oslobođen pa opet osvojen, ovaj grad orijentalne raskoši je još jednom 1717. godine osvojio Eugen Savojski. Ni to nije bio kraj jer su 1740. godine ponovo došli Turci, da bi 1806. godine u toku Prvog srpskog ustanka ponovo bio oslobođen, a zatim se Turci opet vraćaju 1813.godine.
Bio je potreban i Drugi srpski ustanak (1815) i izrazite diplomatske veštine da bi napokon 1867. godine Turci predali ključeve Beogradske tvrđave knezu Mihailu Obrenoviću, čija statua ponosno stoji na centralnom gradskom trgu, trgu Republike.

Beogradska tvrđava Kalemegdan sa svojom jedinstvenom lokacijom, na grebenu iznad ušća Save u Dunav predstavlja očiglednu potvrdu istorije i lepote Beograda.

Današnji izgled Beogradska tvrđava je dobila u XVIII veku, dok je grad još uvek bio pod Austo-ugarskom upravom. Iz tog vremena potiče i barokna kapija princa Evgenija Savojskog. Današnji Rimski bunar potiče takođe iz tog vremena, izgrađen je 1731.godine, iako se veruje da je ranije postojao već jedan.

Damad Ali Pašino tube iz 1716. godine takođe podseća na neka davna vremena i na neke druge vladare.
Spomenik zahvalnosti Francuskoj, rad čuvenoj jugoslovenskog vajara Ivana Meštrovića podseća na čin svesrdne pomoći Francuskog naroda ne samo Srbima već i drugim narodima bivše Jugoslavije u borbi za oslobođenje i ujedinjenje, a ova borba se takođe vidi i u delu Glasnik slobode istoimenog autora.

Na Kalemegdanu postoje i neka veoma važna mesta od kuturnog i istorijskog značaja kao što su: Vojni muzej, Umetnička galerija Cvijeta Zuzorić, Zoološki vrt, sportska igrališta, šetališta i mesta sa kojih se pruža nezaboravan i jedinstvan pogled na ušće i novi deo grada.

Ni jedna jedina džamija nije ostala od onih koje je pominjao Evlija Čelebija. Jedina džamija koja danas postoji u Beogradu je Bajraklija (ili Bajrakli džamija), sagrađena 1690. godine, tri godine nakon Čelebijinog boravka u Beogradu.

Drugi kulturni i istorijski spomenici u Beogradu datiraju još iz perioda kada je on počinjao da se razvija kao glavni grad Srbije, kao na primer konak kneginje Milice koji je sagradio knez Miloš u Srpsko-balkanskom stilu oko 1830. godine. Ovo zdanje je stilski slično konaku kneza Miloša koji je je sagrađen u istom periodu na Topčideru.

1808. godine Dositej Obradović je osnovao prvu srpsku školu koja je bila smeštena u zgradi gde je najverovatnije živelo povlašćeno građanstvo turskog Beograda. Ova zgrada je i danas memorijalni muzej Dositeja Obradovića i Vuka Stefanovića Karadžića, dve najznačajnije ličnosti u srpskoj kulturnoj istoriji.

U Beogradu, koji je veoma važan kulturni i obrazovni centar, se nalazi Srpska akademija nauka i umetnosti, mnoge visoke obrazovne institucije, škole, naučni instituti, biblioteke, pozorišta, muzeji…

Narodni muzej ima posebno interesantnu praistorijsku sekciju, srednjovekovni deo i veoma bogatu numiznatičku zbirku. Umetnička galerija poseduje jedinstvene umetničke primerke poznatih srpskih autora, umetnika iz bivših jugoslovenskih republika kao i mnogih evropskih umetnika. U kolekciji skluptura posebno se ističu i svakako dominiraju dela Ivana Meštrovića.

Naročito je značajna Galerija fresaka, koja pruža mogućnost da na jednom mestu vidimo i uporedimo savršene kopije fresaka iz čuvenihmanastira: Gračanice, Studenice, Sopoćana, Dečana, Kalenića… U Galeriji fresaka se nalazi i jedan deo porte crkve Presvete Bogorodice u Studenici i reprodukcija čuvenog reljefa portala Trogirske i Splitske katedrale.

Etnografski muzej je smešten u strogom centru grada, na Studentskom trgu i ima veoma bogatu i raznovrsnu kolekciju predmeta iz etnografske oblasti koja se menjala neverovatnom brzinom..

Muzej grada Beograda nam omogućava da još bolje razumemo istoriju i razvoj samog grada.

U neposrednoj blizini grada nalazi se i planina Avala koja leži na 511 m nadmorske visine i sa koje se pruža divan panoramski pogled na Beograd, Dunav, Savu i plodnu Šumadiju… Na vrhu Avale se nalazi spomenik Neznanom junaku, rad čuvenog Ivana Meštrovića i velelepni reizgrađeni TV toranj, jedan od simbola Beograda.

The post Glavni grad Beograd first appeared on Beautiful Serbia.

Kula, kako god da joj je ime, pozicionirana je na vrhu brda Gardoša u okviru negdašnje Zemunske tvrđave do koje se dolazi čudnim spletom slikovitih, uskih, krivudavih i srmih ulica ili stepenica drevnog Zemuna. Srednjevekovni ambijent Gardoša pojačava i originalna gradska arhitektura, kaldrme te istrošene i iskrivljene stepenice od opeke…

Pogled na Zemun sa Beogradske tvrđave

Teško je napisati išta o „gradu od zemlje“ – Zemunu a ne spomenuti „grad od belog kamena“ – Beograd sa kojim se vekovima rivali i bratimi. Tako i ove tvrđave, Gardoška i Kalemegdanska, gledaju jedna u drugu i prkose. Jedina zemunska kula kao da se pravi važna pred onim mnogim beogradskim koje joj po lepoti, sve zajedno nisu ni do struka a Beogradske stamene zidine i bastioni kao da se šepure pred zemunskim ruinama i razvalinama… Tako je bilo oduvek. Nisu mogli jedan bez drugoga a ni zajedno. Toliko različiti da im čak ni Dunav nije isti.

Pogled na beogradsku tvrđavu i grad sa Zemunske kule

Legenda kazuje da je u kuli svoj život skončao slavni mađarski junak i borac protiv Turaka Janoš Hunjadi, u našem narodu poznatiji kao naš junak Sibinjanin Janko, te je u njegovu čast kula ponela njegovo ime. Istorija, međutim, pobija legendu i kazuje kako je Hunjadi uistinu skončao baš na tom mestu, unutar ondašnje Zemunske tvrđave ali čak 440 godina pre izgradnje kule.

Ime „Milenijumska kula“ je, sudeći po logici, najispravnije. Kulu su evidentno podigli mađari (gradnja јe završena 5. avgusta 1896. godine) kao simbol svog hiljadugodišnjeg boravka u Panoniji.

Neki izvori navode da je povodom ovog značajnog jubileja podignuto čak 5 identičnih građevina. Po jedna na svakoj krajnjoj granici ugarskog carstva:  severnoj, zapadnoj, istočnoj i južnoj (u Zemunu), te jednom centralnom kulom u Pešti. Pored Zemunske, navodno je u životu još samo ona Peštanska koju, uzgred, nisam uspeo da pronađem pretražujući znamenitosti današnje Budimpešte. Drugi izvori spominju sedam izgrađenih spomenika (dakle, ne nužno identičnih) u čast hiljadugodišnjeg jubileja, kojekude po današnjoj Mađarskoj, Slovačkoj, Ukrajini, Rumuniji i Srbiji. Bilo kako bilo, priče se donekle poklapaju, bar kada je „naša“ kula u pitanju.

Kulu su projektovale mađarske arhitekte, kombinujući različite umetničke stilove među kojima neznatno dominira romanički, kako bi naglasile tradiciju i dužinu trajanja ugarske kraljevine. Kula je građena od kamena i opeke a visina joj doseže 36 metara. Na vrhu kupastog krova nekada se nalazio orao čiji je raspon krila bio četiri metra.

Godine 1919. su popravljana oštećenja nastala za vreme Prvog svetskog rata, kada su je austrougarski vojnici koristili kao mitraljesko gnezdo. Kula je potom imala periode u kojima je služila kao umetnički atelje, ali i kada je bila potpuno ruinirana. Danas je restaurirana i služi kao umetnička galerija i vidikovac sa koga se pruža jedan od najlepših pogleda na Dunav, Zemun i Beograd.

Sama kula je neizostavan i dominantan element zemunske siluete a najlepši pogled na nu je upravo sa Dunava kao i sa susedne, Beogradske tvrđave.

Tekst i fotografije: Miroslav Bronzić

The post Kula na Gardošu first appeared on Beautiful Serbia.